دیابت بارداری

دیابت بارداري به حالتی گفته می شود که در آن  بدن نسبت به گلوکز (قند خون) تحمل خود را از  دست داده به طوري که در این حالت مادر ممکن است نسبت به شرایط عادي بیشتر تشنه ، گرسنه و خسته شود. دیابت حاملگی اغلب بدون علامت است به همین دلیل تقریبا در تمام زنان باردار بین هفته هاي 24 تا 28 آزمایش تحمل  گلوکز انجام می شود ابتلا به این بیماري در دوران بارداري احتمال بروز دیابت نوع 2 را در آینده به میزان 60 -40 درصد افزایش می دهد . در صورت عدم تغییر شیوه زندگی از جمله رژیم غذایی و فعالیت بدنی این احتمال افزایش می یابد.

عوارض دیابت بارداری:

استرس عصبی ، عفونت ، فشار خون بالا ، افزایش خطر مسمومیت حاملگی و زایمان قبل از  موعد همچنین افزایش عمل سزارین و صدمات زایمانی از عوارض دیابت حاملگی است . 

عوامل خطرآفرین:

سن بالاي 30 سال 
سابقه خانوادگی دیابت 
سابقه ماکروزومی قبلی (تولد نوزاد بزرگ) 
چاقی (اندکس توده بدن بالاي 30 )
وجود گلوکز در ادرار 
تولد نوزاد ناهنجار یا مرده 
 فشار خون بالا 
سابقه ابتلا به دیابت حاملگی در حاملگی هاي قبلی 
 سقط خود به خودي بدون علت دو نوبت یا بیشتر

هیپوگلیسمی (کاهش قند خون) 
اگر میزان قند خون از 60 میلی گرم در صد کمتر شود ، خطر هیپوگلیسمی یا افت قند انسان را تهدید می کند که فرد دچار گیجی و در نهایت تشنج می شود . 
مهمترین علل هیپوگلیسمی 
- تزریق مقدار بیشتر انسولین بطور اشتباهی یا تزریق انسولین طبق معمول در عین حال که بدن نیاز کمتري به انسولین دارد . 
- مصرف بیش از اندازه انواع قرص 
- ورزش یا فعالیت جسمی بیش از حد معمول 
- کم یا دیر خوردن غذا 
- هنگام اسهال یا استفراغ 
درمان هیپوگلیسمی 
افت قند را باید سریع درمان نمود . اگر از وقوع هیپوگلیسمی مطمئن هستید ، مقداري مواد قندي یا مایعات شیرین میل نمایید . مثلا چند حبه قند یا نصف لیوان آب میوه یا یک لیوان شیر ، مناسب می باشد . پس از 10-15 دقیقه قند خود را مجددا اندازه گیري نمایید . چنانچه قندتان پایین بود چند حبه قند دیگر یا مایعات شیرین میل کنید . 
هیپرگلیسمی (افزایش قند خون):

اصولا هنگامی قندخون افزایش می یابد که بین نیاز و وجود انسولین در بدن نسبت مناسبی برقرار نباشد . 
علل هیپرگلیسمی:

فعالیت بدنی کم  ، فراموش کردن مصرف دارو ، تب و خوردن بیش از اندازه از دلایل این عارضه می باشد . در این حالت باید داروي خود را مصرف کرده و در صورت برطرف نشدن مشکل به پزشک مراجعه کرد . 

رژیم غذایی در دیابت بارداري:
کربوهیدراتها :

شامل نان ، ماکارونی ، سیب زمینی ، برنج ، شکر و... است . سعی کنید از نان تهیه شده آرد گندم کامل (آرد قهوه اي) استفاده نمایید . به عنوان مثال نان سنگک یا تافتون یا ماکارونی سبوس دار نسبت به سایر انواع تهیه شده از آرد سفید ارجحیت دارد . در هر وعده غذایی ناهار و شام بیشتر از 7 قاشق غذاخوري برنج مصرف نکنید و در میان وعده ها بیشتر از سه کف دست نان مجاز نیستید . براي کاهش جذب قند این دسته از مواد می توان آنها را پس از طبخ ، سرد کرده و مجددا گرم نموده و میل کنید . 

گوشتها :

مصرف روزانه 2 تا 3 واحد (90-60 گرم) از این گروه توصیه می شود که مصرف گوشت قرمز بیشتر از هفته اي دو بار توصیه  نشده است و طبخ این مواد به صورت آب پز ، بخار پز کبابی است . پوست مرغ و تمام چربیهاي گوشت قرمز باید گرفته شود . به جاي هر 30 گرم گوشت ، می توان از یک عدد تخم مرغ کامل آب پز یا یک لیوان حبوبات پخته استفاده کرد . از تخم مرغ کامل ، بیشتر از هفته اي 3 عدد 
استفاده نکنید.

لبنیات:

مصرف روزانه 3 تا 2 واحد توصیه میشود (هر واحد معادل 1 لیوان شیر یا 1 لیوان ماست کم چرب می باشد). 

میوه و سبزیجات:

مقدار مجاز مصرف میوه در بیماران دیابتی 2 تا 3واحد در روز و 3 تا 5 واحد سبزي است . هر واحد برابر با یک میوه کوچک و هر واحد سبزي برابر با یک لیوان سبزي است . بیمار دیابتی در مصرف میوه هایی که آب بیشتر دارند مانند هندوانه و یا میوه اي که قند بالایی دارد مانند موز ، انجیر ، انگور ، طالبی ، گرمک ، خربزه ، آناناس ، زردآلو و کیوي محدودیت دارند.میوه هاي خشک مانند توت خشک و یا کشمش حاوي قند بالایی هستند . روزانه بیشتر از یک قاشق غذاخوري مصرف نشوند . آب میوه قند بالایی دارد . از مصرف آن خودداري شود. بیمار دیابتی باید سبزیجات را به صورت خام مصرف کند و در مواقع لزوم آب پز و یا با روغن کم بپزد .سبزیجات مفید شامل قارچ ، جو ، فلفل دلمهاي،جعفري ، کدو سبز ، سیر ، پیاز ، تره ، مرزه ، شوید ، کاهو ، کلم ، ریواس ، سبزیجات برگ تیره و... باعث کاهش قندخون می شوند . در صورت مصرف آسپرین، کمتر سیر و پیاز مصرف کنید. از نوشیدنیها و غذاهاي حاوي شکر بپرهیزید. 
 

 
 
 تدوین: اعظم بیابانکی
مشاور علمی: دکتر سیده صفورا روح الامین 

 
 
 
 

 

کتابخانه سلامت: